Turmalin
 | Bu sayfanın tamamının ya da bir kısmının Türkçeye çevrilmesi gerekmektedir. Bu sayfanın tamamı ya da bir kısmı Türkçe dışındaki bir dilde yazılmıştır. Madde, alakalı dilin okuyucuları için oluşturulmuşsa o dildeki Vikipedi'ye aktarılmalıdır. İlgili değişiklikler gerçekleşmezse maddenin tamamının ya da çevrilmemiş kısımların silinmesi sözkonusu olabilecektir. İlgili çalışmayı yapmak üzere bu sayfadan destek alabilirsiniz |
 | |
| Genel | |
|---|---|
| Kategori | Siklosilikat |
| Formül (tekrarlayan birim) | (Ca,K,Na, ▢)(Al,Fe,Li,Mg,Mn) 3(Al,Cr,Fe,V) 6 (BO 3) 3(Si,Al,B) 6O 18(OH,F) 4[1][2] |
| IMA sembolü | Tur[3] |
| Kristal sistemi | Trigonal |
| Kristal sınıfı | Ditrigonal piramidal (3m) H-M sembolü: (3m) |
| Kristal ikizlenme | R3m (no. 160) |
| Kimyasal Özellikler | |
| Renk | Çoğunlukla siyah olmakla birlikte, renksizden kahverengiye, kırmızıya, turuncuya, sarıya, yeşile, maviye, menekşe rengine, pembeye veya bunların arasındaki tonlara kadar değişebilir. İki renkli veya hatta üç renkli de olabilir. Nadiren neon yeşili veya elektrik mavisi olarak da bulunabilir. |
| Kristal biçimi | Paralel ve uzamış; iğne şeklinde prizmalar, bazen ışınsal; masif; dağınık taneler (granitte) |
| Dilinim | Belirsiz |
| Kırık | Düzensiz, küçük konkoidal |
| Özgül dayanım | Kırılgan |
| Mohs sertliği | 7,0–7,5 |
| Luster | Camsı, bazen reçineli |
| Çizgi rengi | Beyaz |
| Saydamlık | Yarı saydam ila opak |
| Bağıl yoğunluk | 3,06+0,20–0,06[1] |
| Yoğunluk | 2,82–3,32 |
| Cilaparlaklığı | Camsı[1] |
| Optik özellikler | Çift kırılma, tek eksenli negatif[1] |
| Kırılma indisi | nω = 1,635–1,675 nε = 1,610–1,650 |
| Çift kırılma | −0,018 ila −0,040; genellikle yaklaşık −0,020 ancak koyu renkli taşlarda −0,040'a ulaşabilir[1] |
| Pleokroizma |
|
| Dağılma | 0,017[1] |
| Ultraviyole Floresans | Pembe taşlar; uzun ve kısa dalgalarda inert ila çok zayıf kırmızı ila mor[1] |
| Absorpsiyon spektroskopisi | 498 nm'de güçlü dar bant ve mavi ve yeşil taşlarda 640 nm'ye kadar kırmızının neredeyse tamamen emilmesi; kırmızı ve pembe taşlar 458 ve 451 nm'de çizgiler ve yeşil spektrumda geniş bir bant gösterir.[1] |
Turmalin, granit oluşumlarında sık rastlanan bir mineraldir. Yarı değerli taş olarak takılarda kullanılır. Turmalin kristalleri siyah, kahverengi, kırmızı, pembe, mavi, yeşil veya sarı renkli olur. Aynı turmalin kristalinde çeşitli renkler görülebilir. Renkler kristalin çevresinde şeritler oluşturabilir ya da ayrı bölümlerinde iki değişik renk bulunabilir. Bazı Brezilya turmalinlerinin içi kırmızı, dışı yeşildir. Turmalin, en çok Brezilya'da, Madagaskar ve Elba adalarında, Myanmar'da, Sri Lanka'da, Ural Dağları'nda ve ABD'de ve Türkiye'de bulunur. Bu mineral sanayide ve basınç ölçme aygıtlarında da kullanılır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d e f g h i GIA Gem Reference Guide. Gemological Institute of America. 1995. ISBN 0-87311-019-6.
- ^ "Tourmaline". Mindat.org. 28 Aralık 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2005. This website details specifically and clearly how the complicated chemical formula is structured.
- ^ Warr, L. N. (2021). "IMA–CNMNC approved mineral symbols". Mineralogical Magazine. 85 (3): 291-320. Bibcode:2021MinM...85..291W. doi:10.1180/mgm.2021.43
.
 | Mineral ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
