Python

Python
бағдарламалау парадигмасы	multi-paradigm: объектіге-бағытталған, императивтік, функционалды, процедуралық, рефлективтік
Пайда болды	1991
Дамытушы/дизайнері	Гуидо ван Россум
Бағдарламалық жасақтама дамытушысы	Python Software Foundation
Бағдарламалық жасақтама рилизі	3.12.4 /; Үлгі:Release date; 2.7.18 /; Үлгі:Release date
Теру жүйесі	duck, динамикалық, күшті
Имплементациялары	CPython, IronPython, Jython, Python for S60, PyPy
Бағдарламалық жасақтама тілінің диалекттері	Cython, RPython, Stackless Python
Бұған ықпал етті	ABC, ALGOL 68, C, C++, Haskell, Java, Lisp,[дереккөзі?] Modula-3, Perl
Ықпалы	Boo, Cobra, D, Falcon, Groovy, JavaScript, Ruby
Операциялық жүйесі	Cross-platform
Бағдарламалық жасақтама лицензиясы	Python Software Foundation License
Веб-сайты	python.org

Python — жоғары дәрежелі кодтың оқылуын және әзірлеушінің өнімділігін арттыруға мақсатталған жалпы мақсаттағы бағдарламалау тілі. Python тілі аз синтаксисті талап етеді. Дегенмен, оның стандартты кітапханасы үлкен көлемді пайдалы функцияларды қамтиды.

Python — жоғары дәрежедегі бағдарламалау тілі. Ол толығымен объектіге бағытталған бағдарламалау тіл типіне жатады. Синтаксистік ерекшеліктеріне код блоктарын жол басындағы бос орынмен белгілеу жатады. Python тілі қазіргі кезде ең көп таралған бағдарламалау тілі болып саналады. Бұл тілде жасалған ең атақты бағдарлама - Instagram əлеуметтік желісі. Бұдан басқа Python бағдарламалау тілінде BitTorrent, Ubuntu, Blender, GIMP, Civilization IV, Battlefield 2, World of Tanks секілді бағдарламаларда кездестіре аламыз. Python-ды қолданатын компанияларға Google, Facebook, [[Yahoo!|Yahoo], NASA, Red Hat, IBM, Instagram, Dropbox, Pinterest, Quora, Яндекс, Mail.Ru т.б келтіре аламыз.

Python тілінің тарихы

Алғашында Python тілі Ameoba операциялық жүйесімен әрекет етуге қабілетті ABC бағдарламалау тілінің ұрпағы ретінде алынған. Кейінірек Python дамып, ең басты және маңызды бағдарламаллау тіліне айналды. Ең алғаш жаңарту Python 2.0 жаңа нұсқасы жарық көрді. Бұл жаңа нұсқада көптеген функциялар мен жаңа алгоритмдер түрін көрсетті. Жаңартудан кейін Python тілінің қолданушылары арта түседі. Алайда бұл тілдің жаңарту бұнымен біткен жоқ. 2008 жылдың 3 желтоқсанында Python 3.0 жарық көрді.

Python-ның жаңартулары

Python 1.0 - қантар, 1994 жыл
- Python 1.5 - 31-ші желтоқсан, 1997 жыл
- Python 1.6 - 5-ші қыркүйек, 2000 жыл
Python 2.0 - 16-шы қазан, 2000 жыл
- Python 2.1 - 17-ші сәуір, 2001 жыл
- Python 2.2 - 21-ші желтоқсан, 2001 жыл
- Python 2.3 - 29-шы шілде, 2003 жыл
- Python 2.4 - 30-шы қараша, 2004 жыл
- Python 2.5 - 19-шы қыркүйек, 2006 жыл
- Python 2.6 - 1-ші қазан, 2008 жыл
- Python 2.7 - 3-ші шілде, 2010 жыл
Python 3.0 - 3-ші желтоқсан, 2008 жыл
- Python 3.1 - 27-ші шілде, 2009 жыл
- Python 3.2 - 20-шы ақпан, 2011 жыл
- Python 3.3 - 29-қыркүйек, 2012 жыл
- Python 3.4 - 16-шы наурыз, 2014 жыл
- Python 3.5 - 13-ші қыркүйек, 2015 жыл
- Python 3.6 - 23-ші желтоқсан, 2016 жыл
- Python 3.7 - 27-ші шілде, 2018 жыл
- Python 3.7.1 - 20 қазан, 2018 жыл
- Python 3.7.2 - 24 желтоқсан, 2018 жыл
- Python 3.7.3 - 25 наурыз, 2019 жыл
- Python 3.7.4 - 08 шілде, 2019 жыл
- Python 3.7.5 - 15 қазан, 2019 жыл
- Python 3.7.6 - 18 желтоқсан, 2019 жыл
- Python 3.7.7 - 10 наурыз, 2020 жыл
- Python 3.7.8 - 27 мамыр, 2020 жыл
- Python 3.7.9 - 17 тамыз, 2020 жыл
- Python 3.8.0 - 14 қазан, 2019 жыл
- Python 3.8.1 - 18 желтоқсан, 2019 жыл
- Python 3.8.2 - 24 ақпан, 2020 жыл
- Python 3.8.3 - 13 мамыр, 2020 жыл
- Python 3.8.4 - 13 шілде, 2020 жыл
- Python 3.8.5 - 20 шілде, 2020 жыл
- Python 3.8.6 - 23 қыркүйек, 2020 жыл
- Python 3.9.0 - 5 қазан, 2020 жыл
- Python 3.9.1 - 7 желтоқсан, 2020 жыл

Python-ның басқа бағдарламалау тілінен ерекшелігі

Жоғарыда айтып өткендей Python тілі ABC тіліне ұқсас болып келеді. Қазіргі таңда көптеген бағдарламалау тілдерінде бірнеше алгоритмді бір функцияның ішіне салу үшін жақша ({}) қойылады. Ал Python тілінде функциядан кейін қос нүкте қойылып, алгоритмдер келесі қатардан бірнеше бос орын қалдырылып жазылады. Сонымен қатар басқа бағдарламалау тілдерінен басты ерекшелігі Python тілінде ақпарат түрлерінің (типы данных) үлкен орын алады. Сол себепті int, double секілді ақпарат түрлеріне үлкен мәнді сандар сия алады.

Бағдарлама үлгілері

Salem dostar! бағдарламасы:

print('Salem, dostar!')

Санның факториалын есептейтін бағдарлама:

n = int(input('Factorialin esepteitin sandi engiziniz: '))

if n < 0:
    raise ValueError('Siz teris emes san engizuiniz kerek')

factorial = 1
for i in range(2, n + 1):
    factorial *= i

print(factorial)

API құжаттама генераторлары

API құжаттама жасайтын құралдарға pydoc, Sphinx, Pdoc және оның форктары Doxygen мен Graphviz және т.б. жатады.

Танымалдық

2003 жылдан бері Python TIOBE бағдарламалау қауымдастығының индексінде тұрақты түрде ең танымал бағдарламалау тілдерінің ондығына кіреді, мұнда 2021 жылдың қазан айындағы жағдай бойынша ол ең танымал тіл болып табылады (Java және C тілдерінен алда).^[1]

Эмпирикалық зерттеу Python сияқты сценарий тілдерінің C және Java сияқты кәдімгі тілдерге қарағанда жолды өңдеу және сөздікте іздеуді қамтитын бағдарламалау мәселелері үшін өнімдірек екенін анықтады және жадты тұтыну жиі «Java-дан жақсырақ және жақсырақ емес» екенін анықтады. C немесе C++ қарағанда әлдеқайда нашар».^[2]

Дереккөздер

↑ TIOBE Index. TIOBE - The Software Quality Company. Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 қазан 2021. Тексерілді, 13 қазан 2021.
↑ Difference between Python and C++. Тексерілді, 24 мамыр 2022.

Python тілінің жаңартулары (ағыл.)
Где применяется Python?Какое программное обеспечение написано на Python?(қолжетпейтін сілтеме) (ағыл.)
Python онлайн редакторы Мұрағатталған 19 ақпанның 2023 жылы.

[1] TIOBE Index. TIOBE - The Software Quality Company. Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 қазан 2021. Тексерілді, 13 қазан 2021.

[2] Difference between Python and C++. Тексерілді, 24 мамыр 2022.

[1]

[2]