Şuşa
| Şuşa Շուշի Schuschi | |||||||
| Staat: | |||||||
| Koordinaten: | 39° 45′ N, 46° 45′ O | ||||||
| Höhe: | 1380 m | ||||||
| Einwohner: | 3.191 | ||||||
| Zeitzone: | AZT (UTC+4) | ||||||
| Gemeindeart: | Stadt (şəhər) | ||||||
| Jahr | Armenier | Azeris/Tataren | Andere | Gesamt | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1830[39] | 762 Familien | ≈ 44 % | 963 Familien | ≈ 56 % | 1725 Familien | ||
| 1851[40] | 13.469 | ||||||
| 1886[41] | 15.188 | 56,7 % | 11.595 | 43,3 % | 23 | 0,1 % | 26.806 |
| 1897[42] | 14.420 | 55,7 % | 10.778 | 41,6 % | 683 | 2,6 % | 25.881 |
| 1904[43] | 56,5 % | 43,2 % | 25.656 | ||||
| 1916[44] | 23.396 | 53,3 % | 19.121 | 43,6 % | 1.352 | 3,1 % | 43.869 |
| März 1920: Schuscha-Pogrom gegen die armenische Bevölkerung | |||||||
| 1926[41] | 93 | 1,8 % | 4.900 | 96,4 % | 111 | 2,2 % | 5.104 |
| 1939[45] | 1.476 | 27,2 % | 3.701 | 68,2 % | 247 | 4,5 % | 5.424 |
| 1959[46] | 1.428 | 23,3 % | 4.453 | 72,8 % | 236 | 3,9 % | 6.117 |
| 1970[47] | 1.540 | 17,7 % | 6.974 | 80,2 % | 179 | 2,1 % | 8.693 |
| 1979[48] | 1.409 | 13,1 % | 9.216 | 85,5 % | 159 | 1,5 % | 10.784 |
| 1988: Bergkarabachkonflikt: Vertreibung der armenischen Bevölkerung | |||||||
| 1989[49] | 98 %[50] | 15.039 | |||||
| Mai 1992: Vertreibung der aserbaidschanischen Bevölkerung | |||||||
| 2005[51] | 3.105 | ~100% | 3.105 | ||||
| 2009[52] | 3.900 | ~100% | 3.900 | ||||
| 2015[53] | 4.446 | ~100% | 4.446 | ||||
| 2020: Bergkarabachkrieg 2020: Vertreibung der armenischen Bevölkerung | |||||||
Religion
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]Die Erlöserkirche (Ghasantschezoz-Kathedrale, 1858–1887) und die Grüne Kirche (Kanatsch Scham, 1818) in Şuşa sind von besonderer religiöser Bedeutung für die Armenier.
Kultur
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]
Şuşa ist wegen seiner Architektur und auch als Kurort bekannt. Es galt außerdem als eines der Zentren der aserbaidschanischen und kaukasischen Teppichherstellung. Das Teppichmuseum Schuscha wurde 2013 eröffnet.
Die Stadt ist bekannt für ihre Komponisten und Sänger, wie die Komponisten Üzeyir Hacıbəyov, Schöpfer der ersten Oper in der Geschichte des muslimischen Orients, und Niyazi, sowie die Sänger Bülbül und Khan Schuschinski. Aus Şuşa stammt die aserbaidschanische Dichterin Xurşidbanu Natəvan; der Politiker und Dichter Molla Pənah Vaqif wirkte dort. Die Stadt ist deshalb als „aserbaidschanische Musikhochburg“ bekannt.[54]
Bauwerke
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]Tourismus
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]Şuşa war durch seine Lage im Hochgebirge und durch seine vielen Mineralquellen ein beliebter Kur- und Urlaubsort.
Söhne und Töchter der Stadt
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]
- Qasım bəy Zakir (1784–1857), aserbaidschanischer Dichter
- Nikolai Sinin (1812–1880), russischer Chemiker
- Iwan Lasarew (Hovhannes Lasarjan, 1820–1879), armenischstämmiger russischer General
- Xurşidbanu Natəvan (1832–1897), aserbaidschanische Schriftstellerin
- Mir Möhsün Nəvvab Qarabaği (1833–1918), aserbaidschanischer Schriftsteller, Komponist und Maler
- Həsənəli xan Qaradaği (1848–1929), aserbaidschanischer Pädagoge, Historiker und Dichter
- Rudolf von Pelargus (1853–1923), Senatspräsident beim deutschen Reichsgericht
- Murazan (Grigor Ter–Howahannisjan, 1854–1908), armenischer Schriftsteller
- Nəcəf bəy Vəzirov (1854–1926), aserbaidschanischer Publizist und Dramaturg
- Arakel Babachanian (Leo) (1860–1932), armenischer Historiker
- Cabbar Qaryağdıoğlu (1861–1944), Mughamsänger
- Stepan Aghajanian (1863–1940), armenischer Maler
- Jelisaweta Lastotschkina (1869–1967), russisch-sowjetische Gehörlosenpädagogin
- Süleyman Sani Axundov (1875–1939), aserbaidschanischer Journalist und Schriftsteller
- Hakob Gjurdschjan (1881–1948), armenischer Bildhauer
- Üzeyir Hacıbəyov (1885–1948), aserbaidschanischer Komponist
- Wagarsch Wagarschjan (1894–1959), armenischer Theaterschauspieler
- Yusif Vəzir Çəmənzəminli (1887–1943), aserbaidschanischer Schriftsteller und Staatsmann
- Murtuza Məmmədov (Bülbül, 1897–1961), aserbaidschanischer Opernsänger
- Iwan Knunjanz (1906–1990), armenisch-sowjetischer Chemiker
- Armen Tachtadschjan (1910–2009), armenisch-russischer Botaniker
- Nelson Stepanjan (1913–1944), armenischer Militärflieger, zweifacher Held der Sowjetunion
- Zakir Bağırov (1916–1996), sowjetisch-aserbaidschanischer Komponist, Musikpädagoge und Musikfunktionär
- Soltan Hacıbəyov (1919–1974), aserbaidschanischer Komponist
- Lətif Səfərov (1920–1963), aserbaidschanischer Filmschauspieler und -regisseur
- Əbülfət Əliyev (1930–1990), Mugham- und Opernsänger
- Kamran Bağırov (1933–2000), sowjetischer Politiker aserbaidschanischer Abstammung
- Sejran Ohanjan (* 1962), armenischer Generaloberst und Verteidigungsminister
Bilder
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]- Vaqif-Mausoleum im Jahr 2021, nach der Restaurierung.
- Erlöserkirche (Ghasantschezoz-Kathedrale), Zustand nach Restauration.
- Die Hauptfassade der Obere Gowhar-Agha-Moschee nach Restaurierungsarbeiten im Jahr 2023.
- Der armenische T-72 Panzer „442“ wurde bei den Kämpfen um die Stadt am 8. Mai 1992 abgeschossen und zur Erinnerung an den armenischen Sieg als Denkmal hergerichtet[55] (der Panzer wurde 2023 als Trophäe in den Militärtrophäenpark in Baku gebracht, nachdem Aserbaidschan drei Jahre zuvor Şuşa zurückerobert hatte).
Weblinks
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]Einzelnachweise
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]- ↑ Results of 2005 census of the Nagorno-Karabakh Republic (PDF; 222 kB)
- ↑ Boris Baratov: A Journey to Karabakh: Paradise Laid Waste. Lingvist Publishers, Moscow 1998, S. 32–33 [englisch].
- ↑ Bischof Makar Barchudarjan (1823–1906, Մակար Բարխուդարյան, Geworg Barchudarjanz, Գևորգ Բարխուդարյանց): Արցախ (Arzach), Baku 1895, S. 137. im Kapitel Die Stadt Schuschi (Շուշի քաղաք).
- ↑ George A. Bournoutian: Armenians and Russia, 1626–1796 – A Documentary Record. Mazda Publishers, Costa Mesa (California) 2001. Armenian Military Activities in Karabakh and Ghapan. S. 133f., 269, 402–413.
- ↑ М. Г. Нерсисян: А.В. Суворов и русско-армянские отношения в 1770–1780-х годах. Айастан, Ереван 1981, S. 130. Im Kapitel: II. Бумаги А. В. Суворова об Армении, Закавказье и Персии – Рапорты А. В. Суворова князю Г. А. Потемкину.
- ↑ П. Г. Бутков: Материалы для новой истории Кавказа с 1722 по 1803 год. Тип. Имп. АН, Санкт-Петербург 1869, Приложение М. к стр. 236.
- ↑ Patrick Donabedian: The History of Karabagh from Antiqity to the Twentieth Century. S. 74–76 in: Levon Chorbajian, Patrick Donabedian, Claude Mutafian: The Caucasian Knot: The History and Geo-Politics of Nagorno-Karabagh. London, New Jersey 1994.
- ↑ Vgl. auch als Karte: Artur Tsutsiev: Atlas of the Ethno-Political History of the Caucasus. New Haven (Yale University Press) 2014, Karte S. 6 mit Erklärung.
- ↑ Ken Parry, David J. Melling, Dimitry Brady, Sidney H. Griffith, John F. Healey: The Blackwell Dictionary of Eastern Christianity. Wiley-Blackwell, Hoboken (New Jersey) 2001, ISBN 0-631-23203-6, S. 335–336.
- 1 2 Johannes Rau: Der Berg-Karabach-Konflikt zwischen Armenien und Aserbaidschan. Verlag Dr. Köster, 2007, ISBN 978-3-89574-629-1, S. 17–18.
- ↑ А.В. Потто (A. V. Potto): Утверждение русского владычества на Кавказе (Festigung der russischen Herrschaft im Kaukasus), Band 1, Tiflis 1904, S. 270.
- ↑ Leonidas Chrysanthopoulos: Caucasus Chronicles: Nation-Building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994. Gomidas Institute, 2002, ISBN 1-884630-05-7, S. 8.
- 1 2 Erich Feigl: Seidenstrasse durchs Feuerland, Die Geschichte Aserbaidschans. Amalthea Signum Verlag, Wien 2008, ISBN 978-3-85002-667-3, S. 87–89.
- ↑ Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897
- ↑ Brockhaus Konversations-Lexikon, 14. Auflage. Band 14, Eintrag Schuschá. Leipzig, Berlin, Wien 1895.
- ↑ Thomas de Waal. Black Garden: Armenia and Azerbaijan through Peace and War, ISBN 0-8147-1944-9.
- ↑ Richard G. Hovannisian. The Republic of Armenia, Vol. III: From London to Sèvres, February–August 1920.
- 1 2 Lords Hansard, Text für 1. Juli 1997 (170701-19) online
- ↑ Игорь Бабанов, Константин Воеводский: Карабахский кризис, Санкт-Петербург, 1992
- ↑ World Directory of Minorities. S. 145 (Minority Rights Group, Miranda Bruce-Mitford)
- ↑ Kalli Raptis, Nagorno-Karabakh and the Eurasian Transport Corridor
- ↑ Commission de Refugies, France (PDF)
- ↑ АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ ССР ( vom 10. Oktober 2008 im Internet Archive)
- ↑ ethno-kavkaz.narod.ru
- ↑ ethno-kavkaz.narod.ru
- ↑ Sowjetischer Zensus 12. Januar 1989, Nachweis der Volkszugehörigkeit und Sprache, Tafel 9 C, S. 389.
- ↑ Thomas De Waal (2003). Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War. New York: New York University Press, ISBN 0-8147-1945-7, S. 177–179.
- ↑ US State Department – 1993 UN Security Council Resolutions on Nagorno-Karabakh
- ↑ stat-nkr.am
- ↑ Aserbaidschanische Statistikbehörde ( vom 14. November 2010 im Internet Archive)
- ↑ Ethnic Armenian forces confirm loss of Karabakh's second city, say enemy nearing capital. Reuters, 9. November 2020, abgerufen am 10. November 2020 (englisch).
- ↑ Армянская церковь заявила об осквернении собора в Шуши Источник. Abgerufen am 10. Oktober 2024.
- ↑ Армянская церковь обвинила азербайджанцев в осквернении собора в Шуши. Abgerufen am 10. Oktober 2024.
- ↑ Armenians displaced from Nagorno-Karabakh fear their medieval churches will be destroyed. Abgerufen am 10. Oktober 2024.
- ↑ Azerbaijani performances confirm Shusha's claims to status of cultural capital. In: Kawkasski Usel. 2. Januar 2021, abgerufen am 3. Januar 2021 (englisch).
- ↑ Economists assess prospects for opening enterprises in Shusha. In: Kawkasski Usel. 31. Dezember 2020, abgerufen am 3. Januar 2021 (englisch).
- ↑ Aliev announces construction of railway to Shusha. In: Kawkasski Usel. 9. Januar 2021, abgerufen am 16. Januar 2021 (englisch).
- ↑ Azerbaijan’s authorities declare Shusha a culture reserve. In: Kawkasski Usel. 31. Mai 2021, abgerufen am 4. Juni 2021 (englisch).
- ↑ George Long et al.: The Penny Cyclopædia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge, Band 11, S. 175 (rechte Spalte, 4. Absatz). Verlag C. Knight 1838, Abruf am 7. Mai 2021.
- ↑ Kaukasischer Kalender (Кавказский Календарь), 1853, S. 138.
- 1 2 http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnkarabax.html НАСЕЛЕНИЕ НАГОРНОГО КАРАБАХА
- ↑ https://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=397 г. Шуша
- ↑ „Шуша“. Brockhaus-Efron: In 86 Bänden (St. Petersburg 1890–1907) (Auf Russisch)
- ↑ Kaukasischer Kalender (Кавказский Календарь), 1917, S. 190.
- ↑ http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/shusha39.html ШУШИНСКИЙ РАЙОН (1939 г.)
- ↑ http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/shusha59.html ШУШИНСКИЙ РАЙОН (1959 г.)
- ↑ http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/shusha70.html ШУШИНСКИЙ РАЙОН (1970 г.)
- ↑ http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/shusha79.html ШУШИНСКИЙ РАЙОН (1979 г.)
- ↑ https://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php Всесоюзная перепись населения 1989 г.
- ↑ Elchin Amirbajov, Shusha's Pivotal Role in a Nagorno-Karabagh Settlement, in: Brenda Shaffer (Hrsg.), Policy Brief Number 6 (Cambridge 2001)
- ↑ De facto and De Jure Population by Administrative Territorial Distribution and Sex Census in NKR, 2005. The National Statistical Service of Nagorno-Karabakh Republic
- ↑ Statistical yearbook of NKR 2003–2009. (PDF) In: stat-nkr.am. National Statistical Service of Nagorno-Karabakh Republic, S. 37, abgerufen am 17. September 2025.
- ↑ Vahe Sarukhanyan: Շուշին փորձում է կրկին կրթական կենտրոն դառնալ. In: Hetq. 2. Juni 2015, abgerufen am 17. September 2025 (armenisch): „...քաղաքում գրանցված է 4.446 մարդ...“
- ↑ Johannes Rau: Der Berg-Karabach-Konflikt zwischen Armenien und Aserbaidschan. Verlag Dr. Köster, 2007, ISBN 978-3-89574-629-1, S. 12.
- ↑ Thomas de Waal: Black Garden: Armenia and Azerbaijan through Peace and War. NYU Press 2004, ISBN 0-8147-1945-7, S. 184.


