Μετάβαση στο περιεχόμενο

Big Tech

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Οι μεγαλύτερες εταιρείες με βάση την κεφαλαιοποίηση της αγοράς με τις «Big Five» εταιρείες τεχνολογίας σε πράσινο

Οι Big Tech, (μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας) που αναφέρεται επίσης ως Tech Giants ή Tech Titans[1], είναι ένας συλλογικός όρος για τις μεγαλύτερες και πιο σημαντικές εταιρείες τεχνολογίας στον κόσμο[2][3].

Οι εταιρείες που αποκαλούνται συλλογικά Big Tech – κυρίως οι Google (Alphabet), Apple, Facebook (Meta), Amazon.com και Microsoft – αποτελούν σήμερα θεμελιώδεις παίκτες της παγκόσμιας οικονομίας και της κοινωνίας της πληροφορίας. Ο ρόλος τους υπερβαίνει την τεχνολογική καινοτομία, αγγίζοντας τις σφαίρες της πολιτικής, της κοινωνικής ζωής και της καθημερινότητας. Η οικονομική τους κυριαρχία συνδέεται με νέες μορφές ψηφιακού καπιταλισμού ενώ η πολιτική τους επιρροή εγείρει ερωτήματα για τα όρια της δημοκρατικής λογοδοσίας.

Η συζήτηση για τις Big Tech έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια λόγω πολλαπλών κρίσεων: καταγγελίες για φορολογικές πρακτικές, σκάνδαλα διαρροής προσωπικών δεδομένων, παραπληροφόρηση μέσω πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, και αυξανόμενη ανισότητα στον καταμερισμό του κέρδους από την τεχνολογική πρόοδο[4]. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Big Tech δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως καινοτόμοι οργανισμοί, αλλά ως «νέοι ηγεμόνες» της ψηφιακής εποχής, με την ισχύ να επηρεάζουν θεσμούς, αγορές και κοινωνίες[5].

Οικονομική Κυριαρχία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ψηφιακά μονοπώλια και συγκέντρωση αγοράς

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Big Tech αποτελούν εμβληματικό παράδειγμα συγκέντρωσης ισχύος σε ολιγοπωλιακή μορφή. Ο Nick Srnicek (2017) περιγράφει την άνοδο τους μέσω του φαινομένου του καπιταλισμός της πλατφόρμας (platform capitalism), όπου οι εταιρείες αυτές εκμεταλλεύονται την αξία που παράγεται από τα δεδομένα και τα δίκτυα χρηστών. Η πλατφόρμα λειτουργεί ως οικοσύστημα που δεσμεύει χρήστες και τρίτους παρόχους, ενισχύοντας τα φαινόμενα «κλειδώματος προμηθευτή» (Vendor lock-in).

Για παράδειγμα, η Google κατέχει το 90% της παγκόσμιας αγοράς μηχανών αναζήτησης, ενώ το λειτουργικό Android ελέγχει πάνω από το 70% της αγοράς κινητών συσκευών. Αντίστοιχα, η Amazon κατέχει δεσπόζουσα θέση στο ηλεκτρονικό εμπόριο στις ΗΠΑ, ενώ η Microsoft εξακολουθεί να κυριαρχεί στα λειτουργικά συστήματα και στο λογισμικό γραφείου. Αυτή η υπερσυγκέντρωση δημιουργεί ανησυχίες για «ψηφιακά μονοπώλια» που υπονομεύουν τον ανταγωνισμό[6].

Εξαγορές και αποκλεισμός ανταγωνιστών

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές στρατηγικές των Big Tech είναι οι στοχευμένες εξαγορές. Η Facebook εξαγόρασε το Instagram (2012) και το WhatsApp (2014), περιορίζοντας σημαντικά την εμφάνιση ανταγωνιστικών πλατφορμών. Η Google έχει αποκτήσει εκατοντάδες startups τα τελευταία είκοσι χρόνια, μεταξύ των οποίων η YouTube (2006) και η DoubleClick (2008). Αυτές οι πρακτικές έχουν χαρακτηριστεί από ορισμένους ως «killer acquisitions», δηλαδή εξαγορές με στόχο να αποτραπεί η ανάπτυξη μελλοντικών ανταγωνιστών[7].

Η τακτική αυτή οδηγεί σε συγκέντρωση πόρων και ταλέντων στα χέρια λίγων κολοσσών. Παράλληλα, μικρότερες επιχειρήσεις που επιδιώκουν καινοτομία συχνά δεν επιβιώνουν αν δεν ενταχθούν στο οικοσύστημα κάποιας Big Tech. Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον όπου η επιχειρηματικότητα συνδέεται όχι με την ανεξαρτησία, αλλά με την πιθανότητα εξαγοράς.

Οικονομική ανισότητα και φορολογικά ζητήματα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Big Tech έχουν επίσης επικριθεί για τις φορολογικές τους πρακτικές. Μέσω περίπλοκων μηχανισμών, όπως η μεταφορά κερδών σε φορολογικούς παραδείσους, έχουν καταφέρει να πληρώνουν εξαιρετικά χαμηλούς συντελεστές σε σχέση με το μέγεθος και τα έσοδά τους[8]. Αυτό δημιουργεί ένα άνισο πεδίο ανταγωνισμού σε βάρος μικρότερων επιχειρήσεων και επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά.

Πολιτική και Θεσμική Επιρροή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόμπινγκ και πολιτικές σχέσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Big Tech έχουν επενδύσει τεράστια ποσά στο λόμπινγκ. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εταιρείες όπως η Google και η Amazon συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους χρηματοδότες πολιτικών εκστρατειών[9]. Αυτή η πολιτική δύναμη ενισχύει την ικανότητά τους να αποτρέπουν ρυθμιστικές παρεμβάσεις ή να τις κατευθύνουν προς το συμφέρον τους.

Η επιρροή τους δεν περιορίζεται μόνο στην Ουάσιγκτον. Στις Βρυξέλλες, επίσης, η παρουσία τους μέσω λομπιστικών ομάδων είναι έντονη, ιδιαίτερα στη συζήτηση για την Πράξη για τις Ψηφιακές Αγορές (Digital Markets Act) και την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act)[6].

Ρόλος στη δημοκρατία και τις εκλογές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σκάνδαλο της Cambridge Analytica αποκάλυψε πώς τα δεδομένα χρηστών στο Facebook χρησιμοποιήθηκαν για πολιτικούς σκοπούς, επηρεάζοντας εκλογικές διαδικασίες[10]. Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν μετατραπεί σε κύριες πλατφόρμες πολιτικής επικοινωνίας, αλλά ταυτόχρονα αποτελούν χώρους διασποράς παραπληροφόρησης και ρητορικής μίσους.

Η δυνατότητα στοχευμένης διαφήμισης (microtargeting) έχει εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη διαφάνεια και την ισότητα στη δημοκρατική διαδικασία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προτείνει περιορισμούς, ωστόσο η εφαρμογή τους παραμένει δύσκολη, καθώς οι εταιρείες διαθέτουν τεράστια τεχνολογικά πλεονεκτήματα.

Ρυθμιστικές προσεγγίσεις διεθνώς

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρωτοστατεί σε προσπάθειες ρύθμισης. Ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία των Δεδομένων GDPR (2018) αποτέλεσε ορόσημο για την προστασία προσωπικών δεδομένων. Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ακολουθήσει πιο αποσπασματική προσέγγιση, ενώ η Κίνα προωθεί ένα αυστηρά κρατικά ελεγχόμενο πλαίσιο, συνδυάζοντας ρύθμιση και κρατικό έλεγχο[11].

Η παγκόσμια ανισορροπία στις ρυθμίσεις δημιουργεί προκλήσεις: οι Big Tech μπορούν να εκμεταλλευτούν διαφορές μεταξύ δικαιοδοσιών για να ελαχιστοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους.

Κοινωνικές και Πολιτισμικές Διαστάσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιδιωτικότητα και προσωπικά δεδομένα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η συγκέντρωση τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων από τις Big Tech δημιουργεί ανησυχίες για την ιδιωτικότητα. Η Shoshana Zuboff (2019) εισάγει τον όρο καπιταλισμός της επιτήρησης (surveillance capitalism) για να περιγράψει πώς οι εταιρείες αυτές μετατρέπουν τα προσωπικά δεδομένα σε εμπορεύσιμο αγαθό, που χρησιμοποιείται για στοχευμένη διαφήμιση και διαχείριση της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Η πρακτική αυτή έχει οδηγήσει σε εντάσεις μεταξύ εταιρειών και κοινωνίας, με σημαντικά κινήματα υπέρ της προστασίας της ιδιωτικότητας. Παράλληλα, το ζήτημα αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για ψηφιακή παιδεία και ενημέρωση των χρηστών.

Παραπληροφόρηση και επόπτευση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν καταστεί βασικές πηγές ενημέρωσης, αλλά η απουσία αυστηρής εποπτείας έχει ενισχύσει τη διάδοση παραπληροφόρησης. Η πανδημία COVID-19 ανέδειξε αυτό το πρόβλημα με εκατομμύρια ψευδείς ειδήσεις που διαδόθηκαν διαδικτυακά. Η έλλειψη επαρκούς εποπτευσης, σε συνδυασμό με τους αλγορίθμους που προωθούν αμφιλεγόμενο περιεχόμενο για αυξημένη αλληλεπίδραση, καθιστά τις Big Tech συνυπεύθυνες για κοινωνικές εντάσεις[12].

Πολιτισμική ηγεμονία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κυριαρχία των Big Tech δεν είναι μόνο οικονομική και πολιτική, αλλά και πολιτισμική. Οι εφαρμογές, τα λειτουργικά συστήματα και οι πλατφόρμες τους διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε, εργαζόμαστε, καταναλώνουμε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Έτσι, η παγκοσμιοποίηση μέσω των Big Tech οδηγεί σε έναν «ψηφιακό ομογενοποιημένο πολιτισμό» που συχνά συγκρούεται με τοπικές ταυτότητες και αξίες[13].

Ηθικές και φιλοσοφικές προκλήσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αλγοριθμική προκατάληψη και διαφάνεια

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης από τις Big Tech εγείρει ζητήματα διαφάνειας και δικαιοσύνης. Οι αλγόριθμοι συχνά αναπαράγουν κοινωνικές προκαταλήψεις, καθώς εκπαιδεύονται με δεδομένα που φέρουν ήδη ενσωματωμένες ανισότητες[14]. Η απουσία επαρκούς διαφάνειας στην ανάπτυξη και εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών θέτει σε κίνδυνο θεμελιώδη δικαιώματα.

Ανισότητες Βορρά–Νότου

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εξάρτηση του παγκόσμιου Νότου από πλατφόρμες που ελέγχονται από τον Βορρά ενισχύει γεωοικονομικές ανισότητες. Οι χώρες με χαμηλότερη τεχνολογική αυτονομία καθίστανται εξαρτημένες από τις υποδομές που ελέγχουν οι Big Tech, περιορίζοντας την κυριαρχία τους στην ψηφιακή οικονομία[15].

Εργασία και αυτοματοποίηση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αυτοματοποίηση που προωθείται από τις Big Tech έχει διπλή διάσταση: αφενός υπόσχεται αυξημένη παραγωγικότητα, αφετέρου απειλεί με απώλεια θέσεων εργασίας σε παραδοσιακούς κλάδους. Το ερώτημα αν η τεχνολογική πρόοδος θα συνοδευτεί από κοινωνικές πολιτικές αναδιανομής παραμένει ανοιχτό[16]).

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Feller, 2023.
  2. ↑ Khanal et al., 2025.
  3. ↑ Saura García, 2024.
  4. ↑ Zuboff, 2019.
  5. ↑ Srnicek, 2017
  6. 1 2 Crémer et al., 2019.
  7. ↑ Cunningham et al., 2021.
  8. ↑ Cobham & Janský, 2019.
  9. ↑ Kwak, 2021
  10. ↑ Vaidhyanathan, 2018.
  11. ↑ Jia & Winseck, 2018.
  12. ↑ Napoli & Caplan, 2017.
  13. ↑ Couldry & Mejias, 2019
  14. ↑ Noble, 2018.
  15. ↑ Couldry & Mejias, 2019.
  16. ↑ Brynjolfsson & McAfee, 2014

Βιβλιογραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. W.W. Norton & Company. ISBN 9780393239355
  • Cobham, A., & Janský, P. (2019). Global distribution of revenue loss from tax avoidance: Re-estimation and country results. Journal of International Development, 31(2), 132–153. https://doi.org/10.1002/jid.3403
  • Couldry, N., & Mejias, U. A. (2019). The Costs of Connection: How Data Is Colonizing Human Life and Appropriating It for Capitalism. Stanford University Press. ISBN 9781503609757
  • Crémer, J., de Montjoye, Y.-A., & Schweitzer, H. (2019). Competition policy for the digital era. Publications Office of the European Union. ISBN 9789279937339
  • Cunningham, C., Ederer, F., & Ma, S. (2021). Killer acquisitions. Journal of Political Economy, 129(3), 649–702. https://doi.org/10.1086/712506
  • Feller, Ethan (18 Ιουλίου 2023). «Alphabet Earnings Preview: Tech Titans Battle for AI and Cloud Supremacy». Yahoo! Finance. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2024. 
  • Jia, L., & Winseck, D. (2018). The political economy of Chinese internet companies: Financialization, concentration, and capitalization. International Communication Gazette, 80(1), 30–59. https://doi.org/10.1177/1748048517742783
  • Khanal, Shaleen; Zhang, Hongzhou; Taeihagh, Araz (2025-04-04). «Why and how is the power of Big Tech increasing in the policy process? The case of generative AI». Policy and Society 44 (1): 52–69. doi:10.1093/polsoc/puae012. ISSN 1449-4035. 
  • Kwak, J. (2021). Big Tech and the crisis of antitrust. Harvard Law & Policy Review, 15(1), 1–45.
  • Napoli, P., & Caplan, R. (2017). Why media companies insist they're not media companies, why they're wrong, and why it matters. First Monday, 22(5). https://doi.org/10.5210/fm.v22i5.7051
  • Noble, S. U. (2018). Algorithms of Oppression: How Search Engines Reinforce Racism. NYU Press. ISBN 9781479837243
  • Saura García, Carlos (2024). «Datafeudalism: The Domination of Modern Societies by Big Tech Companies». Philosophy & Technology 37 (3). doi:10.1007/s13347-024-00777-1. 
  • Srnicek, N. (2017). Platform Capitalism. Polity Press. ISBN 9781509504872
  • Vaidhyanathan, S. (2018). Antisocial Media: How Facebook Disconnects Us and Undermines Democracy. Oxford University Press. ISBN 9780190841164
  • Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism. Profile Books. ISBN 9781610395694

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Big_Tech&oldid=11356179"