Przejdź do zawartości

National Football League

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z NFL)
National Football League
Ilustracja
Państwo

 Stany Zjednoczone

Oficjalny skrót

NFL

Dyscyplina

futbol amerykański

Data założenia

17 września 1920

Poprzednia nazwa

APFA (American Professional Football Association)

Przekształcona
na zawodową

1920

Komisarz

Roger Goodell

Partner TV

CBS, NBC, FOX, ESPN, NFL Network

Rozgrywki
Liczba drużyn

32

Zwycięzca

Philadelphia Eagles

Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca

Akron Pros

Obecny zwycięzca

Seattle Seahawks

Najwięcej zwycięstw

Green Bay Packers (13)[a]

Strona internetowa

National Football League (w skrócie NFL, pol. Narodowa Liga Futbolowa) – największa zawodowa liga futbolu amerykańskiego, złożona z 32 drużyn. Utworzona 17 września 1920 jako American Professional Football Conference (pol. Amerykańska Konferencja Futbolu Zawodowego), od 1922 r. pod obecną nazwą.

Zespoły podzielone są obecnie pomiędzy dwie konferencje: American Football Conference (skrót: AFC, Amerykańska Konferencja Futbolowa) i National Football Conference (skrót: NFC, Krajowa Konferencja Futbolowa), które powstały w wyniku połączenia się American Football League i National Football League w 1970 roku. Obie konferencje dzielą się z kolei na 4 dywizje zrzeszające po 4 zespoły każda. Dla rozróżnienia dywizjom nadano określenia: Wschodnia, Północna, Południowa i Zachodnia.

Podczas sezonu każdy z zespołów ligi rozgrywa 17 meczów w przeciągu 18 tygodni – zazwyczaj w okresie od września do grudnia. Po zakończeniu sezonu następuje faza rozgrywek play-off, w której uczestniczy po 7 najlepszych zespołów w obu konferencjach: czterech zwycięzców dywizji oraz trzy drużyny niezwycięskie (tzw. dzikie karty) z najlepszym dorobkiem punktowym w danej konferencji. Faza kończy się zwycięstwem jednej z drużyn, która staje się mistrzem swojej konferencji i awansuje do finału ligi, Super Bowl, w którym mierzy się z mistrzem drugiej konferencji. Super Bowl rozgrywa się na uprzednio wybranym obiekcie – zazwyczaj jest to stadion jednej z drużyn ligi. Tydzień przed finałem, odbywa się Pro Bowl, mecz gwiazd obu konferencji.

Drużyny

[edytuj | edytuj kod]

W lidze NFL grają łącznie 32 zespoły, które podzielone są na dwie konferencje: American Football Conference i National Football Conference. W każdej konferencji jest po 16 drużyn, które podzielone są jeszcze na cztery dywizje (Wschodnia, Północna, Południowa i Zachodnia) po cztery drużyny każda[1]. Każdemu z klubów wolno zgłosić 55 zawodników do rozgrywek w sezonie, jednak w dniu meczu zgłoszonych może być tylko 48 zawodników[2].

Kluby w NFL działają na zasadzie franczyzy, którą otrzymują od komisarza i sekretarza ligi z certyfikacją na prowadzenie profesjonalnego klubu futbolu amerykańskiego w wyznaczonym mieście. Członkostwo lub udziały mogą zostać zbyte lub przeniesione na specjalnych zasadach[3]. Przepisy ustalają także zasięg terytorialny dla drużyn (Home Territory), w którego ramach kluby mają wyłączne prawo do organizacji profesjonalnych meczów futbolu i mogą prowadzić działalność marketingową (Home Marketing Area)[4].

Zasady przewidują możliwość dodania nowego członka do NFL, jednak decyzja ta musi zostać zaakceptowana przez 3/4 obecnych członków ligi. Nowy kandydat musi spełnić także określone wymogi formalne i finansowe[5].

Według rankingu „Forbesa” z 2025 roku drużyną o największej wartości w NFL jest zespół Dallas Cowboys (13 mld dolarów). Drugie miejsce zajęli Los Angeles Rams (10,5 mld), a trzecie New England Patriots (9 mld)[6].

Podział ligi wygląda następująco[1]:

National Football League
Konferencja AFC

Dywizja Wschodnia Dywizja Północna Dywizja Południowa Dywizja Zachodnia
Buffalo Bills Baltimore Ravens Houston Texans Denver Broncos
Miami Dolphins Cincinnati Bengals Indianapolis Colts Kansas City Chiefs
New England Patriots Cleveland Browns Jacksonville Jaguars Las Vegas Raiders
New York Jets Pittsburgh Steelers Tennessee Titans Los Angeles Chargers
Konferencja NFC

Dywizja Wschodnia Dywizja Północna Dywizja Południowa Dywizja Zachodnia
Dallas Cowboys Chicago Bears Atlanta Falcons Arizona Cardinals
New York Giants Detroit Lions Carolina Panthers Los Angeles Rams
Philadelphia Eagles Green Bay Packers New Orleans Saints San Francisco 49ers
Washington Commanders Minnesota Vikings Tampa Bay Buccaneers Seattle Seahawks








Mapa rozmieszczenia siedzib zespołów ligi NFL z podziałem na konferencje: American Football Conference (AFC) i National Football Conference (NFC).


Sezon ligowy

[edytuj | edytuj kod]
Mecz NFL między zespołami Tennessee Titans oraz Houston Texans, 2005

Rozgrywki ligi NFL składają się z trzech faz[7]:

  • fazy meczów sparingowych (exhibition season lub preseason),
  • fazy 17 meczów sezonu zasadniczego (regular season),
  • fazy play-off (postseason), do której przystępuje 14 zespołów.

Faza sparingowa

[edytuj | edytuj kod]

Okres przedsezonowy inauguruje mecz Pro Football Hall of Fame, do którego wybierane są dwie drużyny. Mecz powiązany jest z włączeniem nowych zawodników do Pro Football Hall of Fame[8].

Od 2021 roku okres przedsezonowy składa się z trzech meczów sparingowych, jednak drużyna, która rozgrywa mecz Pro Football Hall of Fame będzie ich mieć cztery[7][9].

Sezon zasadniczy

[edytuj | edytuj kod]

Na sezon zasadniczy (regular season) ligi składa się 18 tygodni rozgrywek rozpoczynających się we wrześniu a zakończanych w grudniu. Każdy z 32 zespołów ligi gra po 17 spotkań w ciągu 18 tygodni[10]:

  • sześć meczów z trzema pozostałymi drużynami w swojej dywizji, dwa mecze na drużynę - u siebie i na wyjeździe,
  • cztery mecze z drużynami z innej dywizji tej samej konferencji,
  • cztery mecze z drużynami z innych dywizji z przeciwnej konferencji,
  • dwa mecze z zespołami z dwóch pozostałych dywizji tej samej konferencji (kolejność par ustalana jest na bazie rankingu z zeszłego sezonu),
  • ostatni mecz jest dodatkowym spotkaniem z zespołem spoza konferencji z dywizji, której drużyna nie miała w planach gry na dany sezon.

Zespół tworzący terminarz rozgrywek na podstawie wzoru, zanim wybierze ten ostateczny, tworzy najpierw nawet kilka tysięcy symulacji. W NFL obowiązuje rotacyjność, która zakłada, że każdy zespół zagra z każdym z pozostałych zespołów każdej dywizji przeciwnej konferencji co najmniej raz na cztery lata[10].

Faza play-off

[edytuj | edytuj kod]
System play-off wprowadzony przez NFL w 2020 roku

Według zasad wprowadzonych przez NFL w 2020 roku, sezon zasadniczy kończy się wyłonieniem 14 drużyn przystępujących do serii meczów w systemie pucharowym, prowadzących do finału ligi. Do rozgrywek play-off nominowanych jest po siedem zespołów z obu konferencji, American Football Conference (A) i National Football Conference (N)[11]:

  • cztery drużyny, które zdobyły pierwsze miejsca w swoich dywizjach. Mistrzów dywizji klasyfikuje się na miejscach 1–4, na podstawie stosunku wygranych do przegranych i remisów w sezonie zasadniczym,
  • trzy dodatkowe drużyny (tzw. dzikie karty, ang. wild cards), które miały najlepsze stosunki wyników w całej konferencji wyjąwszy mistrzów dywizji. Te zespoły klasyfikuje się na miejscach 5–7.

Zespoły z miejsc 3 i 6, 4 i 5 oraz 2 i 7 grają przeciw sobie w pierwszym tygodniu rozgrywek play-off – w fazie dzikich kart. NFL nazywa te sześć meczów „weekendem dzikich kart”. Drużyna wyżej sklasyfikowana pełni automatycznie rolę gospodarza meczu i spotkanie odbywa się na jego stadionie. W tym czasie zespoły z miejsca 1 pauzują, przechodząc automatycznie do następnej rundy – fazy dywizyjnej[12].

W fazie dywizyjnej obowiązują te same zasady dotyczące rozstawienia zespołów, co w przypadku poprzedniej. Drużyna sklasyfikowana najwyżej spotyka się z drużyną najniżej sklasyfikowaną, która awansowała z poprzedniej rundy. W tej fazie zespół klasyfikowany wyżej również przystępuje do pojedynku jako gospodarz[12].

Dwa zwycięskie zespoły rundy meczów dywizyjnych przechodzą do fazy konferencyjnej, w której walczą o tytuł mistrza konferencji. Gospodarzami tych meczów jest drużyna wyżej klasyfikowana. Tydzień później rozgrywany jest mecz Pro Bowl, a dwa tygodnie później mistrzowie obu konferencji spotykają się w meczu finałowym o mistrzostwo ligi – Super Bowl[12].

Od 1990 roku do 2019 do fazy play-offów kwalifikowało się 12 drużyn, po sześć z każdej konferencji. Cztery zespoły były mistrzami konferencji, a dodatkowe dwie drużyny były dzikimi kartami[11].

Tiebreaking - rozstrzygnięcie remisu

[edytuj | edytuj kod]

Zasady przewidują sposób rozstrzygania sytuacji, w których dwa zespoły, lub więcej, osiągnęły ten sam rezultat wygranych-przegranych-remisów w fazie zasadniczej w ramach swojej dywizji. W przypadku dwóch klubów bierze się pod uwagę następujące determinanty do momentu wyłonienia właściwego zespołu[13]:

  • bezpośrednie pojedynki (lepszy odsetek wygranych-przegranych-remisów w meczach bezpośrednich),
  • lepszy odsetek wygranych-przegranych-remisów w meczach w ramach dywizji,
  • lepszy odsetek wygranych-przegranych-remisów w meczach z tymi samymi przeciwnikami,
  • lepszy odsetek wygranych-przegranych-remisów w meczach rozegranych w ramach konferencji,
  • siła zwycięstwa (strength of victory, SOV), czyli odsetek łącznego bilansu wygranych-przegranych-remisów przeciwników,
  • siła terminarza (strength of schedule, SOS), czyli łączny procent zwycięstw jej przeciwników z poprzedniego sezonu,
  • lepsza pozycja w konferencji pod względem punktów zdobytych i straconych,
  • lepsza pozycja w zestawieniu wszystkich drużyn pod względem punktów zdobytych i straconych,
  • lepszy stosunek punktów netto w meczach wspólnych przeciwników (stosunek sumy punktów zdobytych do punktów straconych),
  • lepszy stosunek punktów netto we wszystkich meczach,
  • lepszy stosunek przyłożeń we wszystkich meczach,
  • rzut monetą.

Zasady przewidują podobną sytuacją w przypadku potrzeby wyłonienia dwóch drużyn z każdej konferencji jako dzikich kart. Jeżeli problem powstaje w wypadku drużyn z tej samej dywizji, to stosuje się powyższe zasady. Jeżeli zespoły są z innych dywizji, to stosuje się poniższe zasady[13]:

  • bezpośrednie pojedynki (jeżeli dotyczy sytuacji),
  • lepszy odsetek wygranych-przegranych-remisów w meczach w ramach konferencji,
  • lepszy odsetek wygranych-przegranych-remisów w meczach z tymi samymi przeciwnikami, minimum czterech przeciwników,
  • siła zwycięstwa (strength of victory, SOV),
  • siła terminarza (strength of schedule, SOS),
  • lepsza pozycja w konferencji pod względem punktów zdobytych i straconych,
  • lepsza pozycja w zestawieniu wszystkich drużyn pod względem punktów zdobytych i straconych,
  • lepszy stosunek punktów netto w meczach w konferencji,
  • lepszy stosunek punktów netto we wszystkich meczach,
  • lepszy stosunek przyłożeń we wszystkich meczach,
  • rzut monetą.

NFL draft – zaciąg

[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy raz propozycja draftu została przedłożona przez zespół Philadelphia Eagles w 1935 roku ze względu na to, że klub nie posiadał wystarczająco środków, żeby zainteresować swoją ofertą zawodników. Propozycja instytucji draftu została zaakceptowana na spotkaniu ligi w tym samym roku i pierwszy zaciąg odbył się w 1936 roku. Początkowo instytucja draftu nie była medialna. Listy zawodników tworzono na bazie raportów prasowych lub pozyskiwaniu rekomendacji od władz poszczególnych uczelni. Do lat 60. nie istniał również skauting sportowy. Powstanie American Football League (AFL) sprawiło, że kluby z AFL i National Footbal League (NFL) zaczęły rywalizować o zawodników, a media zaczęły angażować się w relacjonowanie tych wydarzeń. W 1963 roku pojawiły się pierwsze organizacje powoływane przez kilka klubów w celu współdzielenia kosztów takiego przedsięwzięcia. Rywalizacja NFL i AFL doprowadzała do licznych patologi w próbach pozyskania nowych zawodników. Skończyły się one wraz z połączeniem obu lig w jedną. Do lat 70. kluby nie przeprowadzały testów wytrzymałościowych i zdrowotnych dla potencjalnych kandydatów. W 1976 roku New York Jets przeprowadzili pierwsze takie testy. Od lat 80. organizacje skautingowe organizowały dla przyszłych kandydatów zjazdy, aby zbierać o nich dane. Od 1985 roku w sposób scentralizowany obywa się to w Indianapolis i organizowane było przez National Football Scouting(inne języki) (obecnie NFL Scouting Combine). W 1980 roku miała miejsce pierwsza ogólnokrajowa transmisja NFL Draft. Z kolei w 2010 roku wydarzenie zostało podzielone na trzy dni. W 2019 roku transmisja wydarzenia, różnymi kanałami, dotarła do 47,5 mln widzów, a w Nashville, gdzie odbył się draft, wzięła udział rekordowa liczba 600 000 kibiców[14].

Studio NFL draft 2010 w Radio City Music Hall w Nowym Jorku

NFL Draft odbywa się pod koniec kwietnia każdego roku i trwa trzy dni, od czwartku do soboty. Podzielony on jest na siedem rund, w której każda z 32 drużyn może dokonać jednego wyboru jednego zawodnika w określonym czasie. Kolejność drużyn stanowi odwrotność tabeli poprzedniego sezonu. Zatem pierwszym zespołem dokonującym wyboru jest zawsze ostatni drużyna, a zwycięzca Super Bowl wybiera jako ostatni. Kolejność jest następująca[15]:

  • 1–20 drużyny, które nie weszły do fazy playoff,
  • 21–30 zespoły, które weszły do playoffów, ale nie zagrały w Super Bowl,
  • 31 przegrany w finale ligi,
  • 32 zwycięzca Super Bowl.

W przypadku, kiedy są drużyny, które skończyły poprzedni sezon z tym samym wynikiem, to czynnikiem decydującym jest siła terminarza danego zespołu. Drużyna mająca terminarz z zespołami z gorszym odsetkiem zwycięstw będzie miała wyższą pozycję w drafcie. Jeżeli i to nie rozwiązuje sytuacji, to stosowane są kolejne determinanty[15].

W trackie wydarzenia kluby przekazują swoje decyzje z siedziby telefonicznie swoim przedstawicielom na sali draftu. Ci natomiast w określonym czasie i kolejności muszą wypełnić kartę wyboru zawodnika jego imieniem i nazwiskiem, pozycją, nazwą uczelni i numerem wyboru. Jeżeli wybór nie zostanie dokonany, to szansa przechodzi na kolejny zespół. Kiedy zawodnik otrzyma kartę, to wybór uznawany jest za oficjalny i ogłaszany jest wszystkim klubom. Zasady dają klubom możliwość wymiany możliwości swojego wyboru z innymi drużynami przed draftem lub w jego trakcie.[15].

Żeby zawodnik był zakwalifikowany do draftu, musi być co najmniej trzy lata po ukończeniu szkoły średniej i wykorzystać swoje prawa do gry w college’u przed rozpoczęciem kolejnego sezonu futbolu akademickiego. Zawodnicy mogą także ubiegać się o wcześniejsze zakwalifikowanie do draftu, jeżeli spełniają trzyletni wymóg i zrzekną się dalszych praw do gry w lidze akademickiej[15].

Kontrakty i wynagrodzenia zawodników

[edytuj | edytuj kod]

Wszyscy zawodnicy NFL są członkami związku zawodowego NFLPA. Związek negocjuje wynagrodzenia minimalne obowiązujące w lidze z właścicielami franczyz, czyli z władzami klubów. Wynikiem rozmów jest umowa zwana kontraktem grupowym (ang. Collective Bargaining Agreement, skrót: CBA), która stanowi podstawę do zawierania przez zawodników indywidualnych kontraktów z klubami. Obecny kontrakt grupowy jest wiążący od roku 1993, z poprawkami z lat 1998 i 2006. W NFL nie było przerw związanych ze strajkami zawodników od roku 1987, w przeciwieństwie do innych głównych lig amerykańskich: MLB, NBA czy NHL.

Gracze NFL plasują się na trzech poziomach praw do negocjowania swoich kontraktów:

  • Zawodnicy z zaciągu, którzy jeszcze nie występowali podczas swojego pierwszego roku w lidze, mogą negocjować tylko z własnym klubem[16]. Jeśli strony nie mogą się porozumieć, zawodnik może tylko uciec się do odmówienia gry (tzw. sit-out) do czasu zawarcia umowy.
    Przykłady: John Elway został w roku 1983 zaciągnięty do Baltimore Colts, ale odmówił gry w tym zespole. Colts odsprzedali go do Denver Broncos, gdzie spędził swoją całą karierę[17]. Z kolei Bo Jackson „przesiedział” cały sezon 1986 w Tampa Bay Buccaneers. W następnym roku ponownie przystąpił do zaciągu i trafił do Las Vegas Raiders, z którymi podpisał kontrakt[18].
  • Zawodnicy ze stażem 3-5 sezonów w lidze, którym kontrakt wygasł, nazywani są ograniczonymi wolnymi agentami (Restricted Free Agents). Mają narzucony limit praw w negocjacjach, ale mogą rozmawiać z każdym klubem[16].
  • Zawodnicy ze stażem powyżej 5 sezonów w lidze, którym kontrakt wygasł, nazywani są nieograniczonymi wolnymi agentami (Unrestricted Free Agents) i mają pełne prawa do negocjowania z dowolnym klubem[16].

Co pewien określony sezon klub może nazwać jednego ze swoich graczy zawodnikiem franczyzowym (Franchise Player), co znacząco ogranicza jego prawa do negocjacji[16].

Kontrakt grupowy reguluje m.in. kwestie:

  • płacy minimalnej w lidze,
  • puli wynagrodzeń w klubach,
  • corocznych zaciągów graczy uczelnianych,
  • praw „wolnych agentów”,
  • zasady zwolnień.

Wynagrodzenia

[edytuj | edytuj kod]
Lata w lidze Roczna płaca[19]
minimalna
0 260 000 USD
1 305 000 USD
2 380 000 USD
3 455 000 USD
4–6 540 000 USD
7–9 665 000 USD
powyżej 10 765 000 USD

Kontrakt grupowy stanowi, że wynagrodzenie gracza zawiera „uposażenie w pieniądzach, przedmiotach, inwestycjach, pożyczkach i innych walorach, które można przekazać zawodnikowi NFL” z wyjątkiem ubezpieczeń i emerytur. Na wynagrodzenie może składać się pensja i premia zaciągowa (signing bonus), którą wypłaca się po zawarciu kontraktu indywidualnego. W celu zracjonalizowania puli nakładów pieniężnych w klubach, koszt wypłaty premii zaciągowej klub rozciąga na cały okres kontraktu[16].

W przeciwieństwie do premii zaciągowej, wynagrodzenia wynikające z kontraktów zawodniczych nie są gwarantowane. Klub jest zobligowany do wypłacania uposażeń tak długo, jak zawodnik pozostaje członkiem drużyny. Po zerwaniu kontraktu – czy to przez zawodnika, czy przez klub – pozostała kwota nie jest graczowi wypłacana[19].

Kontrakt grupowy ustanawia m.in. kwoty płac minimalnych dla zawodników ligi, które wzrastają progresywnie wraz z latami pracy w lidze[19]. Futboliści oraz ich menedżerowie mogą negocjować z klubami wyższe płace. W sezonie roku 2005 najwyżej opłacanym zawodnikiem był rozgrywający drużyny Atlanta Falcons, Michael Vick, na którego pierwotnie przeznaczono pulę nakładów wysokości niemal 8 milionów USD[20]. Vickowi udało się wynegocjować 10-letni kontrakt na kwotę 130 milionów USD, co dawało 13 milionów dolarów rocznie, włączając „premię zaciągową” i pensję[21].

Pula nakładów

[edytuj | edytuj kod]

Pulą nakładów (salary cap) określa się najwyższą kwotę, którą zespół może przeznaczyć na uposażenia swoich zawodników. Kwoty wydatków określonych pulą nakładów klub nie może przekroczyć pod żadnym pozorem. Tym NFL różni się od innych lig zawodowych, takich jak NBA, która zezwala na pewne odstępstwa, czy MLB, w której na wysokość puli mają wpływ „podatki od luksusu”.

Wysokość puli nakładów w całej NFL określa formuła zdefiniowana przez kontrakt grupowy: jest to określony procent całości przychodów ligi zakładanych na przyszły rok. Ta kwota, po podzieleniu przez liczbę klubów, określa pulę nakładów na jeden zespół. W roku 2006 jej wartość wyniosła 102 miliony USD na drużynę. W roku 2007 przewidziano wzrost puli zespołu do 109 milionów dolarów[19].

Zawodnicy i ich menedżerowie często uciekają się do pomysłowych sztuczek, by zmieścić wynagrodzenia w ograniczonej puli klubu. Wcześniej – w czasach gdy premia zaciągowa była wypłacana „z góry”, nie wliczano jej do puli. Później wprowadzono zapis według którego premię zaczęto księgować jako rozłożoną równomiernie na wszystkie lata kontraktu i wliczać ją do puli nakładów. Dlatego np. 5-letni kontrakt ustalający wysokość premii zaciągowej na 10 milionów dolarów sprawiał, że co roku 2 miliony dolarów premii pomniejszały pulę nakładów przeznaczoną na zawodnika, choćby sama premia wypłacona była w całości w pierwszym roku kontraktu. Gdy klub decyduje się na rozwiązanie kontraktu z zawodnikiem, pozostała (księgowa) część jego premii zaciągowej pomniejsza pulę nakładów klubu w nadchodzącym sezonie. Z kolei pozostała część pensji zawodnika zostaje anulowana i nie wlicza się do puli klubu[19].

Kontrakty zawodnicze najczęściej budowane są tak, że wysokość pensji nie jest równo rozłożona na wszystkie lata umowy, ale rośnie od wartości minimalnej w pierwszym roku do wysokich kwot w roku ostatnim. Jeśli zatem umowa opiewa np. na 10 milionów dolarów pensji (nie wliczając premii zaciągowej), zawodnikowi w pierwszym roku kontraktu zostanie wypłacony 1 milion, w drugim – 2 miliony, w trzecim – 3 miliony, a w czwartym – 4 miliony dolarów. Jeżeli klub zdecyduje się na rozwiązanie umowy np. po pierwszym roku kontraktu, 9 milionów wynagrodzenia (2+3+4) nie zostanie wypłacone i – co ważniejsze dla właścicieli drużyny – nie obciąży puli nakładów klubu w następnych latach. Jednakże wartość księgowa premii zaciągowej przypadająca na lata, których zwolniony zawodnik już nie spędzi w drużynie, pomniejszają pulę klubu w sezonie następującym po rozwiązaniu umowy[19].

Wolni agenci

[edytuj | edytuj kod]

Kontrakt grupowy określa, że wolny agent to zawodnik, który nie jest objęty kontraktem z żadnym klubem, przez co może negocjować z dowolną drużyną warunki nowego kontraktu[16][22].

Takich zawodników rozróżnia się ponadto według dwóch kategorii – ograniczonych wolnych agentów i nieograniczonych wolnych agentów – ze względu na swobodę negocjacji. Dodatkowo kluby mogą nałożyć na niektórych wolnych agentów znak franczyzowy (franchise tag) lub przejściowy (transition tag), co nakłada na nich dodatkowe ograniczenia negocjacyjne.

Ograniczony wolny agent

[edytuj | edytuj kod]

Zawodnik z bagażem 3-5 sezonów w lidze, po wygaśnięciu kontraktu, może stać się ograniczonym wolnym agentem i może starać się zawrzeć z dowolnym klubem następną umowę, która jednak może zostać zablokowana przez jego klub macierzysty.

Dotychczasowemu klubowi ograniczonego wolnego agenta przysługuje prawo do przebicia oferty (first refusal right) oraz dodatkowe rekompensaty ze strony klubu, z którym wolny agent chce podpisać nowy kontrakt. Czym dłuższy jest staż zawodnika w lidze i czym wyższa jest kwota nowego kontraktu, tym większa staje się rekompensata – klub macierzysty może otrzymać od nowego klubu możliwość wyboru w pierwszych rundach zaciągu[22][23].

Nieograniczony wolny agent

[edytuj | edytuj kod]

Zawodnik po 5 sezonach w lidze, w momencie wygaśnięcia kontraktu, staje się nieograniczonym wolnym agentem i może zawrzeć następną umowę z dowolnym klubem, który nie musi tej zmiany rekompensować jego klubowi macierzystemu[22].

Zawodnicy franczyzowi i przejściowi

[edytuj | edytuj kod]

Kluby mają możliwość zmniejszania możliwości negocjacyjnych zawodników o statusie nieograniczonego wolnego agenta. Przez nałożenie na takiego gracza znaku franczyzowego (franchise tag), klub zobowiązuje się do jednorocznego kontraktu opiewającego na kwotę średniej z 5 najwyższych zarobków graczy na tej samej pozycji (lub 120% jego zarobków z poprzedniego roku – którakolwiek suma jest wyższa). Drużyna w lidze NFL może nałożyć znak franczyzowy tylko na jednego zawodnika w sezonie, choć może go nakładać na tego samego gracza przez kolejne lata. Zawodnik „oznakowany” może negocjować z innymi klubami, jednak klub macierzysty ma prawo do dużej rekompensaty od nowego klubu – aż dwóch kolejek nowego zaciągu.

Nałożenie przez klub znaku przejściowego (transition tag) na zawodnika o statusie nieograniczonego wolnego agenta, zamienia go w agenta o statusie ograniczonym ze zobowiązaniem klubu macierzystego do jednorocznego kontraktu opiewającego na kwotę średniej z 10 najwyższych zarobków graczy na tej samej pozycji.

Pensje zawodników „oznakowanych” – w przeciwieństwie do zwykłych pensji wynikających z kontraktów – są gwarantowane, tzn. muszą być w całości wypłacone nawet w przypadku rozwiązania umowy[22][23].

Polityka antydopingowa

[edytuj | edytuj kod]

Polityka antydopingowa ligi NFL znalazła swoich zwolenników[24] i przeciwników[25]. Faktem pozostaje to, że jest najstarszym zbiorem zasad tego typu w sporcie zawodowym (przyjęta w 1987[24]). Od roku 1989 przepisy ligi zawieszają zawodników bez prawa do wynagrodzeń w momencie uzyskania pozytywnych wyników testów dopingowych: na 4 mecze po pierwszym przewinieniu (co stanowi 1/4 sezonu zasadniczego), na 8 meczów po drugim przewinieniu i na 12 meczów po trzecim przewinieniu. Do zawieszonych gier zalicza się mecze w sezonie, jak i w fazie play-off[26]. W porównaniu do lig MLB i NHL, gdzie dyskwalifikuje się zawodników po trzecim przewinieniu, przepisy NFL są najłagodniejsze[27][28].

Jako że NFL rozpoczęła serię losowych, całorocznych testów na obecność substancji dopingowych i polepszających wydajność znacznie wcześniej niż inne ligi, na zabronionych praktykach przyłapano więcej zawodników niż w innych sportach. Do kwietnia 2005 testy dały wynik pozytywny w przypadku 111 zawodników NFL, z czego zawieszono 54.

Numery zawodników

[edytuj | edytuj kod]

W lidze NFL, zawodnikom przydziela się numery w zależności od pozycji w drużynie, którą zajmują. Obecny system wprowadzono w roku 1973[29] w celu ułatwienia sędziom i widzom identyfikacji formacji znajdujących się na boisku. Zawodnikom grającym w lidze w momencie uregulowania przepisu pozwolono na pozostanie przy dawnych numerach, jednak od tego czasu zawodnikom dołączającym przypisywane są następujące zakresy numerów, oparte na ich pozycjach podstawowych:

Do roku 2004 skrzydłowi mogli nosić tylko numery z zakresu 80-89.[30] Liga poszerzyła ten zakres do numerów 10-19, aby pomóc klubom w zwiększeniu liczby skrzydłowych i końcowych wystawianych do rozgrywek. Przed tą zmianą zawodnik mógł jednakże dostać numer z zakresu nieodpowiadającego jego pozycji, jeżeli w drużynie zabrakło wolnych numerów w jego formacji. Najbardziej znanym przypadkiem był Keyshawn Johnson, skrzydłowy New York Jets, któremu przydzielono numer 19.

Niekiedy zawodnicy proszą ligę o zezwolenie na noszenie numerów spoza puli odpowiedniej dla ich pozycji. W roku 2006 Reggie Bush, biegacz New Orleans Saints, poprosił NFL o zezwolenie na zatrzymanie numeru 5, który nosił na koszulce drużyny University of Southern California. Liga jednakże odmówiła[31].

Należy zauważyć, że system numerowania koszulek zawodników ligi opiera się na podstawowej pozycji zawodnika. Każdy gracz z dowolnym numerem może grać na dowolnej pozycji w dowolnej chwili – z wyjątkiem zawodników z numerami w zakresie 50-79 (linia ataku), którzy muszą o tym poinformować sędziów spotkania[32]. Nierzadko szybcy biegacze ustawiają się na pozycjach skrzydłowych, a masywni liniowi ataku wykorzystywani są jako biegacze lub końcowi w wypadku krótkich, siłowych gier dołem.

Dodatkowo, w fazie sparingowej sezonu, gdy kluby poszerzają składy drużyn, zawodnicy mogą nosić numery z dowolnych zakresów. Tuż przed rozpoczęciem sezonu zasadniczego, gdy 53-osobowy skład zespołu zostaje ukształtowany, numery zawodników muszą zostać uporządkowane według odpowiednich zakresów.

NFL w mediach i rozrywce

[edytuj | edytuj kod]

Telewizja

[edytuj | edytuj kod]
Narodowa Liga Cheerleadek podczas ProBowl, 2006

Prawo do transmisji rozgrywek NFL są najdroższym i najkorzystniejszym finansowo kontraktem nie tylko wśród wszystkich amerykańskich dyscyplin sportowych, ale w całym przemyśle rozrywkowym Ameryki. Mimo podziału rynku telewizyjnego pomiędzy stacje specjalizujące się w konkretnych, coraz węższych formatach mediowych, sport w mediach zawsze gwarantuje ogromną i zróżnicowaną widownię. Co więcej, widownię chętną na oglądanie programu na żywo.

Super Bowl co roku plasuje się w czołówce wydarzeń telewizyjnych. Finały ligi zajmują 4 z 10 miejsc rankingu oglądalności Nielsen Media Research[33]. Nadawcy telewizyjni – zarówno stacje publiczne, jak i nadające w sieciach kablowych – wykupują prawa do transmisji gier NFL w celu podniesienia swojej całkowitej oglądalności[34]. Sama liga emituje własny program w sieciach kablowych – NFL Network.

Każdy zespół z ligi ma swoją stację radiową. NFL także prowadzi swój program. Audycje dedykowane futbolowi nadawane są na falach radia satelitarnego[35].

Gry komputerowe

[edytuj | edytuj kod]

Firma Electronic Arts wydaje grę komputerową Madden NFL, nazwaną imieniem byłego trenera a obecnie komentatora sportowego, Johna Maddena. Przed rokiem 2005 na rynku pojawiały się też inne produkcje, jednakże w grudniu 2004 r. Electronic Arts podpisała z NFL 5-letnią umowę na wyłączność na gry przedstawiające zawodników i zespoły ligi.

Polacy w Lidze

[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym Polakiem w lidze był Alexander Frank Gorgal, urodzony 16 stycznia 1900 roku w Polsce. W sezonie 1923 grał na pozycji Wingback w drużynie NFL, Rock Island Independents. W latach trzydziestych w Brooklyn Dodgers grał Jack Grossman. W 1937 roku został wybrany w drafcie przez Pittsburgh Pirates, Stanisław Newerdoski, jednak nie rozegrał żadnego meczu w sezonie regularnym.

W 1966 roku został wybrany w drafcie przez Baltimore Colts, Stanisław Maliszewski, jednak również nie rozegrał żadnego meczu w sezonie regularnym. W latach siedemdziesiątych na pozycji kopacza grali Czesław Marcol i Ryszard Szaro. W latach dziewięćdziesiątych na pozycji defensive tackle grał Zbigniew Maniecki.

W latach 2000–2018 w drużynie Oakland Raiders na pozycji kopacza grał urodzony w Wałbrzychu Sebastian Janikowski. Zawodnikiem Baltimore Ravens (w 2008 roku) i Pittsburgh Steelers (lata 2009 i 2010) był urodzony w Oleśnicy kicker Piotr Czech, ale jego pobyt w tych klubach ograniczył się tylko do treningów i meczów przedsezonowych. W 2015 roku Babatunde Aiyegbusi, jako pierwszy Polak trafił z PLFA do NFL, do drużyny Minnesota Vikings. W barwach Vikings rozegrał 3 mecze przedsezonowe. 5 września 2015 roku klub ogłosił rozwiązanie umowy z zawodnikiem.

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]

Nagrody historyczne

[edytuj | edytuj kod]
  • AFL All-Star Game MVP
  • UPI NFL MVP
  • UPI NFC Player of the Year
  • UPI AFL-AFC Player of the Year
  • UPI NFL-NFC Rookie of the Year
  • UPI AFL-AFC Rookie of the Year

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak futbol akademicki, z którego się wywodzi, futbol zawodowy wyewoluował z rugby, które przybyło do Stanów Zjednoczonych przez Kanadę w roku 1874. W tym roku studenci uniwersytetu Harvard, grający w grę zwaną Boston game, rozegrali dwa mecze przeciwko studentom kanadyjskiego Uniwersytetu McGilla, grającym w rugby. Pierwszy mecz, w którym zwyciężyli Amerykanie 3-0, rozegrano okrągłą piłką na zasadach „Boston game”. Drugi mecz, zakończony bezpunktowym remisem, rozegrano owalną piłką na zasadach rugby. Większość zasad z rugby zostało przejętych przez studentów z Harvardu, którzy zaczęli je popularyzować wśród innych uniwersytetów grających do tamtej pory w piłkę nożną. Z czasem zaczęto modyfikować zasady rugby, dzięki czemu powstał futbol amerykański, zdobywający z każdym rokiem coraz większą popularność wśród akademickich środowisk sportowych.

Lata 1892–1920

[edytuj | edytuj kod]

Powstanie zawodowego futbolu w Stanów Zjednoczonych datuje się na 1892 r., gdy pewien klub sportowy zapłacił Williamowi „Pudge” Heffelfingerowi 500 dolarów (bardzo wysoka kwota w tamtych czasach) za wzięcie udziału w meczu. Tamto spotkanie uznaje się za pierwszy występ zawodowy w futbolu amerykańskim. Choć przez kilkadziesiąt następnych lat rozgrywki uczelniane drużyn ze Wschodniego Wybrzeża skupiały większą uwagę kibiców, futbol zawodowy zaczął zyskiwać ogromną popularność w stanach Środkowego Zachodu, w szczególności w Ohio, gdzie np. w 1903 r. amatorski zespół Massillon Tigers zatrudnił czterech graczy zawodowych z Pittsburgha do rozegrania meczu kończącego sezon.

W 1920 r. utworzono zawodową ligę American Professional Football Association. Siedzibą APFA był salon samochodowy w Canton, w stanie Ohio, a pierwszym prezydentem (prezesem) ligi wybrano legendarnego zawodnika Jima Thorpe’a. Grupa jedenastu stowarzyszonych klubów, z których wszystkie oprócz jednego miały siedziby na Środkowym Zachodzie kraju, z początku mniej przypominała prawdziwą ligę a bardziej była układem partnerów przystających do umowy o wzajemnym niezabieraniu sobie zawodników. W pierwszych latach ligi, jej członkowie rozgrywali mecze z zespołami nie należącymi do APFA.

Lata 1920–1950

[edytuj | edytuj kod]

Od 1921 r. APFA zaczęła działać jak regularna liga, prowadząc oficjalne statystyki. Rok później zmieniono jej nazwę na National Football League, choć wciąż trudno było określić ją jako zawodową ligę o zasięgu krajowym. Różnorakie zespoły często dołączały i równie regularnie odchodziły.

Stopniowo jednak rozgrywki futbolu zawodowego zyskiwały na popularności, a kluby coraz częściej sięgały po takie byłe gwiazdy drużyn akademickich, jak Red Grange czy Benny Friedman. Do 1934 r. wszystkie małomiasteczkowe kluby ligi, z wyjątkiem Green Bay Packers, przeniosły swoje siedziby lub zostały zastąpione przez drużyny z wielkich miast. Dodatkowe zainteresowanie ze strony kibiców wzbudzał mecz o mistrzostwo ligi, rozgrywany corocznie od sezonu 1933.

W okresie II wojny światowej mecze futbolu zawodowego zaczęły rywalizować z rozgrywkami uczelnianymi i wabić nowych kibiców. Upowszechnienie formacji T w taktyce futbolowej poskutkowało szybszymi zagraniami, prowadzącymi do wyższych wyników, co z kolei przyciągnęło rekordową liczbę widzów. W roku 1945 zespół Cleveland Rams przeniósł się do Los Angeles, stając się pierwszym dużym zawodowym klubem sportowym na Zachodnim Wybrzeżu. Pięć lat później do ligi trafiły trzy zespoły ze świeżo rozwiązanej All-America Football Conference, zwiększając liczbę drużyn NFL do trzynastu.

Lata 1950–1970

[edytuj | edytuj kod]

Od lat 50. nikt już nie podważał pozycji futbolu zawodowego. Rozgrywki NFL zagarnęły czas antenowy. Gwiazdami przekazów telewizyjnych stali się zawodnicy ligi, tacy jak Bobby Layne, Paul Hornung, Otto Graham czy Johnny Unitas. Mecz o mistrzostwo NFL w 1958 r. przyciągnął rekordową liczbę telewidzów, kreując Unitasa i jego kolegów z Baltimore Colts na nowe narodowe sławy. Wzrost popularności rozgrywek profesjonalnych był tak silny, że w połowie lat 60. futbol prześcignął baseball w niektórych rankingach ulubionych sportów widowiskowych Amerykanów.

Gdy pod koniec lat 50. NFL odmówiła prośbie promotora sportowego i wizjonera, Lamara Hunta, o pozwolenie na zakup istniejącej lub wprowadzenie nowej franczyzy do ligi, Hunt zawiązał w roku 1960 konkurencyjną American Football League (AFL). Udało mu się zjednać siedmiu innych przedsiębiorców do zaangażowania się w nowe przedsięwzięcie. Grupę tych ośmiu założycieli ligi nazywano „Klubem Durniów” („Foolish Club”), ponieważ właściciele klubów AFL byli mniej stabilni finansowo od rywali z NFL, co w powszechnym mniemaniu skazywało ich na porażkę podobną do upadku AAFC.

Liga AFL wprowadziła do dyscypliny kilka nowinek nieobecnych w NFL, takich jak nowa taktyka otwartych gier ofensywnych górą, nazwiska zawodników wypisane na koszulkach czy oficjalny zegar czasu gry widziany przez widownię (w NFL czas mierzony był według zegarków sędziów i oznajmiany przez nich w pewnych odstępach). Nowej lidze udało się także zyskać stabilność finansową po tym, gdy ustalono równy podział zysków z przychodów za bilety i przekazy mediowe pomiędzy wszystkie zespoły oraz zawarto umowy telewizyjne na wszystkie mecze w AFL.

Pojawienie się AFL stało się bodźcem do rozwoju NFL: w Teksasie powstała drużyna Dallas Cowboys, aby zdystansować popularność zespołu Hunta – Dallas Texans, który przeniósłszy się w roku 1963 do Kansas City zmienił nazwę na Chiefs; NFL skusiła Maksa Wintera pozwoleniem na założenie klubu Minnesota Vikings w zamian za odejśce z AFL; nowo powstała drużyna Atlanta Falcons została własnością Rankina Smitha, którego NFL udało się skłonić do porzucenia pomysłu wystawienia zespołu Miami Dolphins w ramach AFL.

Między NFL i AFL rozpoczęła się wojna o zawodników, doprowadzająca niemal do upadku obu lig. Dlatego w 1966 r. obie organizacje postanowiły połączyć się przed sezonem roku 1970. Dziesięć drużyn AFL oraz trzy drużyny NFL weszły w skład konferencji AFC, zaś pozostałe trzynaście zespołów NFL uformowało konferencję NFC w ramach nowej ligi NFL. Dodatkowo, od 1966 r., pomiędzy obiema – już współpracującymi ze sobą – organizacjami rozgrywano Finał o Mistrzostwo Świata AFL-NFL (AFL-NFL Championship), który przed połączeniem lig wyłaniał tzw. Mistrza Świata Futbolu Zawodowego (World Championship of Professional Football). Po 1970 r. finał stał się meczem o mistrzostwo NFL i przemianowany został na Super Bowl.

Od roku 1970

[edytuj | edytuj kod]

W latach 70. i 80. liga utwierdziła swoją wiodącą rolę w sportach widowiskowych Ameryki i stała się ważną częścią amerykańskiej kultury masowej. Dzień rozgrywania Super Bowl stał się nieoficjalnym świętem a sam mecz jednym z najchętniej oglądanych przekazów telewizyjnych w całym roku. Monday Night Football, po raz pierwszy nadany w 1970 r., od razu stał się jednym z najlepiej ocenianych programów łączących sport i rozrywkę. W przepisach ligowych wprowadzono zmiany skutkujące jeszcze szybszymi akcjami, przyciągającymi uwagę nowych widzów.

Pojawienie się United States Football League na początku lat 80. było największym wyzwaniem dla ligi po połączeniu z AFL. Nowa liga była dobrze opłaconą konkurencją ze znanymi zawodnikami i kontraktem telewizyjnym ze stacjami krajowymi. Jednakże po trzech latach działalności USFL rozwiązano ze względu na poziom przychodów finansowych.

W ostatnim czasie NFL zaangażowała się nowe przedsięwzięcia i weszła na nowe rynki. W 1986 r. liga rozpoczęła serię przedsezonowych meczów pokazowych nazywanych American Bowl, które rozgrywa się poza Stanami Zjednoczonymi. W 1991 r. pod auspicjami ligi powstała World League of American Football (zwana NFL Europa), z drużynami z siedzibami w Niemczech i Holandii. W 2005 r. rozegrano pilotowy mecz sezonu regularnego w stolicy Meksyku. Liga utworzyła w 2003 r. własną stację telewizji kablowej – NFL Network.

Czarnoskórzy

[edytuj | edytuj kod]
Tony Dungy – pierwszy czarnoskóry trener, który zdobył Mistrzostwo Ligi prowadząc Indianapolis Colts do zwycięstwa w Super Bowl XLI

W czasach American Professional Football Association oraz w początkach NFL kilku zawodników czarnoskórych grało w lidze, a nawet uważanych było za klubowe gwiazdy. Jednak, gdy w roku 1932 znany ze swoich rasistowskich poglądów George Preston Marshall wprowadził do ligi swój zespół Boston Braves (który po latach stał się Washington Football Team), Afroamerykanie szybko zniknęli ze składów drużyn. Dopiero w połowie lat 40., idąc śladem ligi AAFC, niektóre z klubów NFL zaczęły zatrudniać czarnoskórych, choć aż do roku 1949 nie uwzględniano ich w zaciągach absolwentów uniwersytetów. W tym roku do ligi wybrano pięciu Afroamerykanów, a pierwszym z nich, który zaczął regularnie grać w sezonie, był Wally Triplett, biegacz z Pennsylvania State University, występujący później w drużynach Detroit Lions i Chicago Bears.

W tamtych czasach zawodnicy czarnoskórzy, którym udało się stać członkami drużyn, stawali się obiektami niepisanych, ale przestrzeganych „limitów” na liczbę Afroamerykanów w zespole oraz na pozycjach, na których mogli występować. Nie było wtedy w NFL czarnoskórych rozgrywających, środkowych linii ataku ani środkowych wspomagających. Liga tradycyjnie ignorowała podczas zaciągów środowiska małych, „czarnych” college’ów.

Z kolei AFL chętnie zaciągała obiecujących zawodników z uczelni dla ciemnoskórych i obsadzała ich na pozycjach „zabronionych” w NFL. I tak w roku 1963 zespół ligi, Kansas City Chiefs, został pierwszą drużyną w historii futbolu zawodowego, która w pierwszej turze zaciągu sięgnęła po zawodnika z małej uczelni dla ciemnoskórych – liniowego obrony Bucka Buchanana (z college’u Grambling State), który wcześniej nie został wybrany przez kilkanaście tur zaciągu w NFL. W roku 1990 Buchanan trafił do Galerii Gwiazd Futbolu Zawodowego. Ten wybór uruchomił lawinę wybitnych czarnoskórych zawodników starających się o zaciąg do AFL, w której mieli zdecydowanie większe szanse na grę w porównaniu z konkurencyjnymi ligami. Chiefs zatrudnili także Willie Laniera (także wybrany do Galerii Gwiazd), który został pierwszym czarnoskórym środkowym wspomagającym. Z kolei Marlin Briscoe, grający w innej drużynie AFL – Denver Broncos, był pierwszym Afroamerykaninem na pozycji rozgrywającego z pierwszego składu.

W ten sposób AFL stała się pionierem zmian stosunku ligi NFL do czarnoskórych sportowców. Zaowocowało to udziałem Afroamerykanów w aktywności klubów nie tylko w charakterze zawodników, ale także asystentów trenerskich, a ostatecznie – trenerów drużyn. W roku 2007 Tony Dungy, trener Indianapolis Colts, został pierwszym czarnoskórym, który doprowadził swoją drużynę do zwycięstwa w Super Bowl.

Przenosiny i połączenia klubów

[edytuj | edytuj kod]

Na początku swojej działalności NFL była niestabilna a zespoły wielokroć zmieniały swoje siedziby. Do połączeń drużyn dochodziło często podczas II wojny światowej, gdy kluby opuszczali zawodnicy wcielani do wojska.

Przenosiny zespołów zaczęły wzbudzać o wiele więcej kontrowersji u schyłku XX wieku, gdy liga pozwoliła wielu swoim członkom na porzucenie wieloletnich siedzib na rzecz nowych, atrakcyjnych marketingowo lokalizacji. Mimo że właściciele klubów niezmiennie argumentowali swoje ruchy kłopotami pieniężnymi, rósł niesmak fanów uważających ligę za stabilną finansowo. Duże miasta traciły swoje drużyny: z Cleveland uciekli Rams, z BaltimoreColts, z HoustonOilers, a z Saint LouisCardinals. Jednak po latach miastom udało się zaprosić nowe franczyzy – odpowiednio: Browns, Ravens, Texans i Rams.

Dodatkowo, wraz z rozkwitem przedmieść wielkich miast amerykańskich, w latach 70. XX wieku narodził się trend do budowy nowych stadionów i siedzib klubowych poza metropolią centralną regionu. Od przełomu wieku zauważa się jednak tendencję powrotu obiektów sportowych do dużych miast.

Zwycięzcy Mistrzostw Ligi i Super Bowl

[edytuj | edytuj kod]
Zespół Mistrzostwa
Ligi
Rok zdobycia Mistrzostwa Ligi Mistrzostwa
Świata(5)
Rok zdobycia
Mistrzostwa Świata(5)
Green Bay Packers 13 NFL: 1929, 1930, 1931, 1936, 1939, 1944, 1961, 1962, 1965, 1966, 1967, 1996, 2010 2 1966, 1967
Chicago Bears 9 NFL: 1921, 1932, 1933, 1940, 1941, 1943, 1946, 1963, 1985
New York Giants 8 NFL: 1927, 1934, 1938, 1956, 1987, 1991, 2008, 2011
Cleveland Browns 8 AAFC: 1946, 1947, 1948, 1949
NFL: 1950, 1954, 1955, 1964
Kansas City Chiefs(3) 6 AFL: 1962, 1966, 1969(3), 2019, 2022, 2023 1 1969
Pittsburgh Steelers 6 NFL: 1974, 1975, 1978, 1979, 2005, 2008
New England Patriots 6 NFL: 2001, 2003, 2004, 2014, 2016, 2018
Washington Football Team 5 NFL: 1937, 1942, 1982, 1987, 1991
Indianapolis Colts 5 NFL: 1958, 1959, 1968, 1970, 2006
Dallas Cowboys 5 NFL: 1971, 1977, 1992, 1993, 1995
San Francisco 49ers 5 NFL: 1981, 1984, 1988, 1989, 1994
Detroit Lions 4 NFL: 1935, 1952, 1953, 1957
Los Angeles Rams 4 NFL: 1945, 1951, 1999, 2021
Philadelphia Eagles(1) 4 NFL: 1948, 1949, 1960, 2017
Oakland Raiders 4 AFL: 1967
NFL: 1976, 1980, 1983
Denver Broncos 3 NFL: 1997, 1998, 2015
# Canton Bulldogs(4) 2 NFL: 1922, 1923
Arizona Cardinals(2) 2 NFL: 1925(2), 1947
Tennessee Titans 2 AFL: 1960, 1961
Buffalo Bills 2 AFL: 1964, 1965
Miami Dolphins 2 NFL: 1972, 1973
Baltimore Ravens 2 NFL: 2000, 2012
Tampa Bay Buccaneers 2 NFL: 2002, 2020
# Akron Pros 1 NFL: 1920
# Cleveland Bulldogs(4) 1 NFL: 1924
# Frankford Yellow Jackets(1) 1 NFL: 1926
# Providence Steam Roller 1 NFL: 1928
Los Angeles Chargers 1 AFL: 1963
New York Jets(3) 1 AFL: 1968(3) 1 1968
Minnesota Vikings 1 NFL: 1969
New Orleans Saints 1 NFL: 2009
Seattle Seahawks 1 NFL: 2013
Carolina Panthers 0 NFL: nigdy – przegrali Super Bowl XXXVIII i Super Bowl 50
Atlanta Falcons 0 NFL: nigdy – przegrali Super Bowl XXXIII i Super Bowl LI
Jacksonville Jaguars 0 NFL: nigdy – przegrali Mistrzostwo Konferencji
Houston Texans 0 NFL: nigdy – przegrali w Fazie dywizyjnej (Divisional Round)
  • Lata wytłuszczone odnoszą się do mistrzostw po połączeniu lig AFL i NFL (tzw. Super Bowl Championship).
  • Zespoły oznaczone symbolem # już nie działają.

Legenda tabeli:

(1) W opinii niektórych drużyna Philadelphia Eagles jest odtworzonym zespołem Frankford Yellow Jackets. Jednakże w oficjalnych dokumentach NFL traktowani są jako osobne kluby.
(2) Mistrzostwa ligi w roku 1925 budzą kontrowersje. Debatuje się, czy tytuł nadany zespołowi Arizona Cardinals (wtedy Chicago Cardinals) nie powinien być przyznany nieistniejącemu już zespołowi Pottsville Maroons.
(3) Od końca sezonu 1966 mistrzowie lig AFL i NFL rozgrywali Finał o Mistrzostwo Świata AFL-NFL (nazwane później Super Bowl). Drużyny New York Jets i Kansas City Chiefs były mistrzami ligi AFL i wygrały Finały z mistrzami ligi NFL, Baltimore Colts i Minnesota Vikings, odpowiednio po sezonach 1968 i 1969.
(4) Drużyny Canton Bulldogs i Cleveland Bulldogs to dwie odrębne franczyzy. Właściciel zespołu z Cleveland (wtedy zwanego Indians) kupił zespół z Canton po sezonie 1923. Następnie przeniósł zawodników z Canton do drużyny z Cleveland i zmienił jej nazwę na Bulldogs. Starał się też odsprzedać zespół Canton Bulldogs bez zabranych zawodników, ale żadna transakcja nie doszła do skutku. Tym sposobem drużyna z Canton nie rozegrała sezonu 1924, choć później wróciła do ligi, by po dwóch latach ostatecznie zostać rozwiązaną.
(5) Po sezonach 1966-1969 dwie rywalizujące ze sobą ligi AFL i NFL rozgrywały Finały o Mistrzostwo Świata AFL-NFL, którym później nadano nazwy Super Bowl I-IV. Do tych finałów przystępowały zespoły, które przeszły wszystkie fazy rozgrywek w swojej lidze. Dodatkowa kolumna w tabeli służy podkreśleniu wysiłku tych drużyn i rangi finałów.

Zawodnicy z największą liczbą punktów

[edytuj | edytuj kod]

Stan na 02.11.2014.

Msc Zawodnik Lata gry Punkty Mecze
1 Morten Andersen 1982-2007 2544 382
2 Gary Anderson 1982-2004 2434 353
3 Jason Hanson 1992-2012 2150 327
4 Adam Vinatieri od 1996 2072 282
5 John Carney 1988-2010 2062 302
6 Matt Stover 1991-2009 2004 297
7 George Blanda 1949-1975 2002 340
8 Jason Elam 1993-2009 1983 263
9 John Kasay 1991-2011 1970 301
10 Norm Johnson 1982-1999 1736 273

Władze

[edytuj | edytuj kod]

Komisarze i prezesi

[edytuj | edytuj kod]
  1. Prezydent Jim Thorpe (1920–1921)[36]
  2. Prezydent Joseph Carr (1921–1939)
  3. Prezydent Carl Storck (1939–1941)
  4. Komisarz Elmer Layden (1941–1946)
  5. Komisarz Bert Bell (1946–1959)
  6. p.o. Prezydent Austin Gunsel (1959–1960, po śmierci Bella)
  7. Komisarz Alvin „Pete” Rozelle (1960–1989)
  8. Komisarz Paul Tagliabue (1989–2006)
  9. Komisarz Roger Goodell (od 2006)

Siedziby

[edytuj | edytuj kod]
  1. Canton, w stanie Ohio (1920–1921)
  2. Columbus, w stanie Ohio (1921–1941)
  3. Chicago w stanie Illinois (1941–1946)
  4. Filadelfia, w stanie Pensylwania (1946–1960)
  5. Nowy Jork, w stanie Nowy Jork (od 1960)

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Inne ligi

[edytuj | edytuj kod]
  1. Rezultat składa się z trzech mistrzostw określonych na podstawie klasyfikacji końcowej ligi NFL (1929, 1930, 1931), sześciu tytułów zdobytych w meczu o mistrzostwo przed wprowadzeniem Super Bowl (1936, 1939, 1944, 1961, 1962, 1965) oraz czterech zwycięstw w Super Bowl (1966, 1967, 1996, 2010). Tytuły z sezonów 1966 i 1967 zostały uznane za Super Bowl I i II retroaktywnie w 1969 roku.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b Constitution and Bylaws of the National Football League, 1 lutego 1970, s. 18–20 [dostęp 2026-02-05].
  2. Battista 2020 ↓.
  3. Constitution and Bylaws of the National Football League, 1 lutego 1970, s. 6 [dostęp 2026-02-05].
  4. Constitution and Bylaws of the National Football League, 1 lutego 1970, s. 13–14, 15–18 [dostęp 2026-02-05].
  5. Constitution and Bylaws of the National Football League, 1 lutego 1970, s. 3–6 [dostęp 2026-02-05].
  6. Knight i Teitelbaum 2025 ↓.
  7. a b FL Season To Feature 17 Regular-Season Games Per Team [online], Pro Football Hall of Fame [dostęp 2026-02-04].
  8. NFL Preseason - What is the Pro Football Hall of Fame Game? [online], Football America UK [dostęp 2026-02-04].
  9. Kerr 2021 ↓.
  10. a b Creating the NFL Schedule [online], National Football League [dostęp 2026-02-04].
  11. a b Patra 2020 ↓.
  12. a b c Jackson i Pockross 2025 ↓.
  13. a b NFL Tie-breaking Procedures [online], NFL Football Operations [dostęp 2026-02-04].
  14. The History of the Draft [online], NFL Football Operations [dostęp 2026-02-06].
  15. a b c d The Rules of the Draft [online], NFL Football Operations [dostęp 2026-02-11].
  16. a b c d e f Zobacz nflpa.org (ang.).
  17. Zobacz johnelway.com (ang.).
  18. Zobacz sports.espn.go.com (ang.).
  19. a b c d e f Zobacz askthecommish.com (ang.).
  20. Zobacz usatoday.com (ang.).
  21. Zobacz sptimes.com (ang.).
  22. a b c d Zobacz askthecommish.com (ang.).
  23. a b Zobacz askthecommish.com (ang.).
  24. a b Zobacz washingtonpost.com (ang.).
  25. Zobacz cbsnews.com (ang.).
  26. Zobacz dokument PDF ze stron nflpa.org (ang.).
  27. Zobacz usatoday.com (ang.).
  28. Zobacz ctv.ca (ang.).
  29. Zobacz football.about.com (ang.).
  30. Zobacz football.about.com (ang.).
  31. Zobacz sports.espn.go.com (ang.).
  32. Zawodnicy liniowi generalnie nie mogą rozgrywać piłki. Poinformowanie sędziów o zajęciu pozycji poza linią ataku, pozwala na uniknięcie niepotrzebnego „odgwizdywania” rzekomych przewinień związanych z zagrywaniem piłki.
  33. Zobacz nielsenmedia.com (ang.).
  34. Zobacz theglobeandmail.com (ang.).
  35. Zobacz nfl.com (ang.).
  36. Zobacz footballresearch.com (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]